Czego najbardziej NIE WIEMY o wszechświecie? [DEBATA]

#współpracapłatna

Czy program Artemis to marnowanie pieniędzy? Czy sztuczna inteligencja zastąpi astronomów i dlaczego współczesna kosmologia pilnie potrzebuje „nowego Kopernika”? Przeczytaj zapowiedź i obejrzyj pasjonującą dyskusję dr. Tomasza Rożka z wybitnymi fizykami.

„Kosmos jest bliżej niż myślisz” – ten napis wita gości odwiedzających Planetarium Śląskie w Chorzowie i idealnie podsumowuje to, w jakim punkcie rozwoju znajduje się ludzkość. Kosmos to nie tylko odległe galaktyki, do których nigdy nie dotrzemy. Kosmos jest tu i teraz. W każdej sekundzie przez nasze ciała przenika ogromna ilość promieniowania kosmicznego oraz około 10 miliardów cząstek nieuchwytnej, tajemniczej ciemnej materii. Problem w tym, że choć potrafimy ten wszechświat opisać matematycznie z niezwykłą dokładnością, to wciąż nie wiemy, z czego składa się jego ogromna większość.

Czy powrót człowieka na Księżyc w ramach programu Artemis pomoże nam odpowiedzieć na te fundamentalne pytania? O tym rozmawiali wybitni polscy i światowi naukowcy w najnowszej debacie na kanale „Nauka. To lubię!”.

Kosmos bliski kontra kosmos daleki. Gdzie podziały się proporcje?

W dyskusji moderowanej przez dr. Tomasza Rożka padło prowokacyjne pytanie: czy pakowanie miliardów dolarów w misje załogowe, by astronauci „zrobili obrót wokół Księżyca, zebrali kamienie i wrócili”, nie jest marnowaniem funduszy, które mogłyby zasilić czystą, teoretyczną astrofizykę?

Perspektywy prelegentów – członków Akademii Kopernikańskiej – pokazują, jak skomplikowany jest to problem:

• Prof. Krzysztof M. Górski (astrofizyk z NASA Jet Propulsion Laboratory, Caltech) zauważa, że polityczne przesunięcia budżetowe w USA realnie uderzają w fundusze na czystą astrofizykę kosmiczną, jednak bez potężnego przemysłu kosmicznego badanie dalekiego wszechświata w ogóle nie byłoby możliwe.
• Prof. Wacław Gudowski (fizyk reaktorowy, KTH Sztokholm / NCBJ) patrzy na misje filozoficznie – jako na powrót do korzeni ludzkiej ciekawości, zadawania pytań o to, skąd się wzięliśmy i czy jesteśmy sami.
• Prof. Marek J. Sarna (Centrum Astronomiczne PAN, ekspert ESA i POLSA) przypomina o technologicznym i edukacyjnym aspekcie eksploracji kosmosu, który rozpala wyobraźnię młodego pokolenia.
• Prof. Leszek Roszkowski (fizyk cząstek elementarnych, dyrektor Międzynarodowego Instytutu Astrofizyki Cząstek PAN ASTROCENT) podkreśla, że aby zrozumieć mikroświat kwantów, musimy badać największe laboratorium, jakie istnieje – makrokosmos.

Czekając na rewolucję kopernikańską

Naukowcy są zgodni: współczesna fizyka doszła do punktu, w którym dotychczasowe modele przestają wystarczać. Paradoks polega na tym, że mamy doskonałe narzędzia matematyczne, ale nie znamy fizycznej natury ciemnej materii ani ciemnej energii. W dyskusji wielokrotnie powracała myśl, że świat nauki nie błądzi po omacku, ale intensywnie pracuje i czeka na moment przełomu – na narodziny „nowego Kopernika”, który poukłada napływające zewsząd dane na nowo. Czy pomoże w tym sztuczna inteligencja? Czy kosmiczny atom i hel-3 z Księżyca rozwiążą problemy energetyczne Ziemi?

Debata jest już dostępna na kanale YouTube oraz na platformach podcastowych. Zapraszamy do wysłuchania tej wielopoziomowej rozmowy.